अग्निसखा

जरा वेगळे वाटते

2012-01-31T09:13:00.000-08:00

रोजचेच तारांगण जरा वेगळे वाटते
मोजू पहाता चांदण्या गच्च धुक्याने दाटते

पायाखालची ही वाट रोजचीच, सरावाची
वाटते का अनोळखी खूण माझ्याच गावाची ?

वेगळीच दिसे मूर्ती, तीच माती तोच साचा
रंग, कुंचलेही तेच, भास वेगळ्या रंगाचा

गुलमोहराच्या खाली झुले रोजच्यासारखी
वेगळ्याच खांद्यावर दिवास्वप्नाची पालखी

वाटे कवेतच आहे, तरी कल्पांतापल्याड
काही केल्या उघडेना आज मनाचे कवाड

जरा वेगळे वाटते, काय, कसे आकळेना
अर्थ शब्दाला मिळेना, शब्द सुरात ढळेना

निरोप

2012-01-29T08:35:00.000-08:00

मन रान, रान जळणारे ,
हेमंती उष्ण उसासे
हुलकावुन श्रावण जातो
नुसते देऊन दिलासे

संन्यस्त, विरागी वारा,
वेलींचे पान न हलते
चित्ताच्या आत, तळाशी
गलबलते, काही सलते

विसरावी कोणी वचने
मुरलेल्या सहजपणाने
तितक्या सहजी गळती का
स्मरणांची पिवळी पाने ?

ती गुणगुणताना झरते
कातळनेत्रांतुन पाणी
सांजेला कुणी शिकवली
ही करुणविव्हळशी गाणी ?

आत्म्याच्या आत झिरपत्या
उत्कट दु:खाच्या धारा
आवेग असा की जावा
थेंबात बुडून किनारा

प्राणांच्या घुमटामधल्या
घंटांचे गंभिर ठोके
अस्वस्थ जिवाला करती
किति ठेवू बंद झरोके ?

ही कुण्या दिशेची यात्रा,
या गूढ कोठल्या वाटा ?
निष्प्राण कलेवर तैशा
निस्तेज पसरल्या लाटा

विरल्या स्वप्नांची दाटी
मिटणाऱ्या पापणकाठी
दे निरोप माझ्या इथल्या
शेवटच्या यात्रेसाठी

भैरवी

2012-01-22T01:45:00.000-08:00

ओल्या सुरावटींच्या संमोहनात आहे
ग्रीष्मातही खुळी मी मल्हार गात आहे

माझेच सूर त्याला सांभाळता न आले
गंधार छेडते मी, तो धैवतात आहे !

बेसूर फक्त नाही, बेताल मी, तरीही
जिंकेन मैफली या वेड्या भ्रमात आहे

वेडी अबोल आशा देते उगा दिलासा,
'कंठात शोधसी का? गाणे मनात आहे'

संवादिनीस माझ्या नाहीच वर्ज्य काही
षड्जास टाळण्याचा त्याचा प्रघात आहे

गाता जरी न आले, हेही कमी न झाले
नाते तरी सुरांशी जोडून जात आहे

'मैफल सरेल आता, जा, भैरवी तरी गा'
आदेश हा कुणाचा? मी संभ्रमात आहे

योग

2012-01-18T10:00:00.000-08:00

आज त्याला पाहण्याचा योग होता
संचिताच्या पारण्याचा योग होता

ऐन मध्यान्हीच यावा चंद्र दारी ?
पौर्णिमेने लाजण्याचा योग होता

भाग्य माझे थोर, माझ्या वाळवंटी
हर्षगंगा वाहण्याचा योग होता

बिंब माझे पाहता नजरेत त्याच्या,
मी स्वतःवर भाळण्याचा योग होता

आस होती थेंब स्वातीचा मिळावा,
अमृताने नाहण्याचा योग होता !

भेट नवलाची खरी की स्वप्न माझे?
अद्भुताने भारण्याचा योग होता

कल्पनेचा खेळ मोठा रंगलेला,
संपला तो, जागण्याचा योग होता

समजायचेच आहे

2012-01-18T08:53:00.000-08:00

बदलायची दिशा की बदलून जायचे हे समजायचेच आहे
हरवून जायचे की हलवून जायचे हे समजायचेच आहे

सहजीच भेटलेल्या गुलजार मोहराचे कळती जरी इशारे,
बहरास टाळुनी की बहरून जायचे हे समजायचेच आहे

अजुनी कधी कधी या वळणावरून येते प्रतिबिंब चांदण्यांचे,
कवळून घ्यायचे की उधळून जायचे हे समजायचेच आहे

अलवार भावनांचे हळुवार गीत गाते अलगूज ओळखीचे
कुठल्या सुरात केव्हा हरवून जायचे हे समजायचेच आहे

सृजने चितारणारे अनमोल रंगठेवे मिळती कुणाकुणाला,
मिटवून जायचे की सजवून जायचे हे समजायचेच आहे

इथुनीच एक जाते म्हणतात वाट त्याच्या गुलमोहरातळाशी
तुडवायचे तिला की वगळून जायचे हे समजायचेच आहे

श्रद्धांजली

2012-01-09T21:47:00.000-08:00

तुझ्या सावल्यांच्या झुगारून बेड्या पुढे सर्व गेले सखेसोबती

मला एकटीलाच जाऊ न देती, तुझ्या सावल्या झिंगती भोवती

जसे काळरात्रीत दाटून यावे दिशांच्या मुखी वेदनांचे धुके,

तशी घेरते या जिवाला उदासी, भुलाव्यापरी वाट माझी चुके

चरे काळजाला असे यातनांचे, जसा आरशातील पारा उडे

असे मारले तू, रुतू लागले पावलोपावली वंचनांचे खडे

किती सोसण्याचीच आरास मांडू, किती भोग माळू फुलासारखे ?

अशा बेगडी कौतुकांनीच झाले मला बावरीला जिणे पारखे

अरे, आज आयुष्य अस्तास जाता सुखाची मिळे एकही ना घडी

अशी हारताना मला पाहिले की तुला वाटते धन्यता केवढी !

तशीही पराभूत आहे कधीची, कशाला हवी वाच्यता नेहमी ?

तुझ्या जिंकण्याला मुकी संमती, तू पुढे जायचे आणि मागेच मी

तुझ्या बंदिशाळेत मी एक कैदी, नसे अन्य काही मला स्थानही

गुन्हेगार तू अन् सजा भोगते मी, तुला वास्तवाचे नसे भानही

अती होत जाता हसू येत जावे, अशी शक्यताही कुठे राहते ?

अखेरीस माझ्याच शब्दांत गुंफून श्रद्धांजली मी मला वाहते !

ऐक जरा ना...........

2012-01-03T10:43:00.000-08:00

ऐक जरा ना...........
छपरावरच्या पागोळ्यातुन टपटपणा-या थेंबांचे जलतरंग सुमधुर
पहिल्या भेटीला जाताना बावरलेल्या पैंजणातली नवथर हुरहुर

ऐक जरा ना............
तुझ्या बोलक्या डोळ्यांमधली स्वप्ने चोरुन रंगवलेली धुंद रुबाई
तुझ्या पेंगत्या स्वप्नांना जोजवीत हलके गुणगुणली वत्सल अंगाई

ऐक जरा ना............
खळाळणा-या झ-यातल्या जलप-या चालल्या गात ऋतूंची अवखळ गाणी
वाळूच्या उबदार उशीवर शांत पहुडल्या लाटांची लयबद्ध कहाणी

ऐक जरा ना............
वा-यासरशी सळसळणारी मंत्रभारली अद्भुत, दैवी पिंपळबोली
अन त्या घनगंभीर सुरांच्या कुशीतल्या घरट्यात किलबिले कुजबुज ओली

ऐक जरा ना............
शांत, निरागस, मंद ज्योतिच्या छायेमधली पावन स्तोत्रे, सांजवंदना
अन ऑर्गनच्या सुरांतून त्या क्रूसावरच्या करुणामय आत्म्यास प्रार्थना

ऐक जरा ना............
विश्वाला व्यापुन उरलेल्या नीरवातल्या गगनश्रुतींचा नाद अनाहत
चराचराला गुंगविणारे, अणुरेणूतुन पाझरणारे स्वरधन शाश्वत

ऐक जरा ना............
तुझ्याचसाठी, फक्त तुझ्यासाठीच रंगले मौनातुन संवाद लाडके
या हृदयाने त्या हृदयाला सांगावेसे, ऐक जरा ना, ऐक कौतुके !

गुन्हा

2011-12-31T02:53:00.000-08:00

काल तुझ्या दारी झरला ?
श्रावण केव्हाचा सरला !

पाणवठ्याची वाट सुनी,
मी घट अश्रूंनी भरला

बावरली जाणीव तसा
हात व्यथेचा मी धरला

का उरल्या विध्वंसखुणा ?
पूर कधीचा ओसरला

व्याकुळ झाला जीव तरी,
डाव तुझा मी सावरला

सोसत गेला जन्म पुरा
मात्र गुन्हा तोही ठरला !

आवेगधारा

2011-12-27T00:14:00.000-08:00

नसे भाबड्या भावनांना निवारा

कशा आवरू सांग आवेगधारा

तुझी मी तरीही तुझी ख़ास नाही,

किती काळ साहू असा कोंडमारा ?

झरे स्पंदनातून आतूर प्रीती

कसा रे कळेना तुला हा इशारा ?

खुळ्यासारखी घालते मीच रुंजी

सखा आपला कोश सांभाळणारा !

तुझ्या श्रावणाच्या सरी जीवघेण्या,

फुलेना पिसारा, उठेना शहारा

उधाणात बेभान वेगात आले,

तुझ्याभोवती संयमाचा किनारा !

ऐल-पैल

2011-12-16T02:50:00.001-08:00

ऐल मळा पैल तळे

जायचे कुठे ना काळे

टाकता पाऊल वळे

पुन्हा माघारी

ऐल दिवा पैल वात

भेट नाही आयुष्यात

मिट्ट काळोख घरात

अवस दारी

ऐल गंध पैल जाई

मध्ये गूढ खोल खाई

आक्रोश घुमत जाई

कडेकपारी

ऐल चंद्र पैल निशा

घेरतात सुन्न दिशा

घुमतात वेड्यापिशा

स्वप्नांच्या घारी

ऐल प्राण पैल सखा

जीव भेटीला पारखा

खुपतो काट्यासारखा

सल जिव्हारी

ऐलपैलाच्याही पार

तुझ्या महालाचे दार

त्याच्या पायरीशी थार

दे रे मुरारी

बिंब

2011-12-15T03:02:00.000-08:00

रिमझिम थेंबात जशी
गुणगुण छंदात जशी
दरवळते,विरते मी
कणकण गंधात जशी

अविरत तू आसपास
सहज सुखद तरल भास
चंचल मन, अधिर आस
खळबळ बिंबात जशी !

नाममात्र

2011-12-13T09:17:00.000-08:00

दुरावलेलीच रात्र आहे
मनात काळोख मात्र आहे

मरायची वेळ येत नाही,
जगायला मी अपात्र आहे

तिथे दुधी चांदणे फुलू दे
इथे जरी काळरात्र आहे

असेल आजार जीवघेणा,
इलाज का गलितगात्र आहे ?

मधेच किंचाळतात बेड्या,
'तिचा गुन्हा दखलपात्र आहे !'

उगाच अस्तित्व पाळते मी,
तसेहि ते नाममात्र आहे !

वसा

2011-12-05T08:21:00.001-08:00

कुणा माहिती काल होतो कसा ?
मला मीच ना आठवे फारसा !

प्रवाहातल्या ओंडक्यासारखा
किती दूर वाहून आलो असा

दगा देतसे सावलीही मला
भरोसा करावा कुणाचा कसा ?

खुळ्या पावसाच्या वृथा वल्गना
इथे कोरडा मी जसाच्या तसा !

खरा चेहरा दाखवू पाहता
चरे पाडले, फेकला आरसा

नकोसा जरी वाटला जन्म हा,
पुसावा कसा मीच माझा ठसा ?

उतूही नये जीव, मातू नये
फुलावा, फळावा असा दे वसा !

भूमिका

2011-12-03T00:49:00.001-08:00

नव्हतेच मुळी मी येथे हा पडदा उठतानाही
अन् पडद्यामागे होते पडदा पडला तेव्हाही
टाळयांवर पडल्या टाळ्या, कौतुकात नाटक सरले
अन् मुख्य भूमिका माझी होती, हे तेव्हा कळले !

हे विचित्र नाटक, ज्याला नाट्याचा गंधहि नव्हता
मी गुंतुन जाण्याजोगा थोडासा बंधहि नव्हता
मी नसतानाही माझ्या नावावर होते चढले
माझ्याविन सर्वांना ते रुचले, पटले, उलगडले

'हे निर्विवाद यश माझे' दिग्दर्शक असे समजला
'ही दाद संहितेसाठी' लेखक या भ्रमात रमला
बोलले समीक्षक, 'अवघे नाटक पुरते भरकटले'
(अन् मुख्य नाट्य होते ते पडद्याच्या आडच घडले!)

रथ

2011-11-24T05:45:00.001-08:00

दारे जरी सुखाची कुणि लावतोच आहे
निर्धार नित्य माझा समजावतोच आहे,
'तोडून कुंपणांना भरधाव तू पुढे जा'
माझ्या मनोरथांचा रथ धावतोच आहे !

ओंकार

2011-11-24T05:42:00.001-08:00

आहे वसती जिथे सदाचाराची
आभा विलसे तिथे निराकाराची
माती तिथली पवित्र लावू भाळी
दीप्ती पसरे तिथेच ओंकाराची

दाद

2011-11-22T04:19:00.001-08:00

मौनातला संवाद मी
आभाळवेडी साद मी
संगीत अज्ञातातले
त्याचा अनाहत नाद मी

माझ्यातली मी कल्पना
माझ्यातली मी भावना
माझी मला मी वाचते
घेते सुखे आस्वाद मी

हळुवार माझी स्पंदने
अदृश्य माझी बंधने
नियमांत नियमित बांधले
तरिही कधी अपवाद मी

माझ्याच रंगी रंगते
कैफात माझ्या झिंगते
जे वेड हृदये जिंकते,
ते वेड, तो उन्माद मी

भरतीतली ना लाट मी
घाटातली ना वाट मी
निद्रिस्त मी ज्वालामुखी
जागेन तर उच्छाद मी

उस्फूर्त, उत्कट भाव हे
सृजनात जडले नाव हे
त्याने दिलेली संपदा,
त्या कौतुकाची दाद मी

संचारबंदी

2011-11-21T09:58:00.001-08:00

व्यथेच्या पहाऱ्यात आनंद बंदी
तटाभोवती यातनांची शिबंदी

खुशालीत मी, दु:ख वाढीव लाभे
भले विश्व सोसेल दुष्काळ, मंदी

जगावे कसे? श्वास कैदेत आहे
मरावे कसे? जीव देण्यास बंदी

खुलासे नको रे, दिलासाच दे ना
जरा ऐक आक्रंदने मुक्तछंदी

फुले त्रासलेली, कळ्या गांजलेल्या
उदासीन झाडे, ऋतू जायबंदी

कुणी कापले दोर माघारण्याचे?
कडेलोट व्हावा, अशी ही बुलंदी

मनाच्या महाली सदाची अशांती,
किती वाढवू रोज संचारबंदी ?

धुके

2011-11-20T04:13:00.001-08:00

वेढून जिवाला कसले दाट धुके,
आभास सुखाचे, फसवे भास फुके
वाऱ्यासह येती चकवे का भलते ?
नित्याचिच आहे, तरिही वाट चुके !

आर्त

2011-11-20T04:10:00.001-08:00

घेऊन करांत आसवांची जपमाळ
मी रोज तुला स्मरून हा कंठिन काळ
जाईन इथून त्या क्षणाला तू दिसशील,
स्वीकार अबोल आर्त, हे दीनदयाळ !

संग

2011-11-20T04:08:00.001-08:00

हा बंध कधी जुळला, नकळे
हा छंद कधी जडला, नकळे
मी मोहरले सुकता सुकता,
की संग तुझा घडला, नकळे !

काच

2011-11-20T04:05:00.001-08:00

ज्याला जितके मिळायचे, सर्व मिळेल
जेव्हा अवधी सरेल, काही न उरेल
काचेस किती जरी जिवापाड जपाल,
हातून अजाणता अनायास फुटेल

करुणा

2011-11-20T04:03:00.001-08:00

काळोख तुझ्या मनातला आज सरेल
एकेक चिरा प्रकाश लेवून सजेल
जाता उजळून वाट आशा फुलतील,
त्याची करुणा तुझ्याच दारात झरेल !

वाऱ्यावरची वरात

2011-11-20T03:59:00.001-08:00

श्वासासरशी नवीनवीशी वळणे
वाटेवर या अटीतटीचे पळणे
हे जीवन की वरात वाऱ्यावरची ?
गात्रे थकता क्षणाक्षणाला ढळणे !

जे ते सरले

2011-11-20T03:57:00.001-08:00

पाण्यावरचे तरंग कोणी जपले?
ज्योतीवर ते पतंग वेडे जळले
काळापुढती कुणी न जाई कधिही,
काही नसते अभंग, जे ते सरले !

असेल

2011-11-19T08:39:00.001-08:00

आभाळ ढगांच्या कह्यात आहे? असेल
झाकोळ धुक्याचे उदास आहे? असेल
संगीत सरींचे असेल दु:खी, भकास
माझे मन आहे सुखात, आहे, असेल !

अज्ञाताचा खेळ

2011-11-19T08:21:00.001-08:00

हातात नसे वेड्या काळाचा मेळ
जो तो जपतो का ज्याची-त्याची वेळ ?
होईल कधी कोणाचा येथे नाश,
जाणे न कुणी हा अज्ञाताचा खेळ !

खुशाल

2011-11-19T08:18:00.001-08:00

तू आंदण आभाळाला माग खुशाल
पी सूर्यकणांची सारी आग खुशाल
घेऊन श्रमांची ओझी चालुन वाट,
रात्री सृजनाच्या स्वप्नी जाग खुशाल

शिकारी

2011-11-19T08:11:00.001-08:00

आयुष्य दिवास्वप्नांचा पेटारा
झाकून किती ठेवावा तो सारा ?
आलाच शिकारी काळाचा पक्षी
रात्री-दिवसा कानोसा घेणारा !

रंग नवा

2011-11-19T08:09:00.001-08:00

येणार पुन्हा येथे बेभान हवा
सांभाळ तुझ्या आशेचा मंद दिवा
जाईल तुफानाची संपून तृषा,
तेव्हाच मनाला दे तू रंग नवा

पुन्हा नव्याने

2011-11-17T10:26:00.001-08:00

मनाप्रमाणे घडी बसावी पुन्हा नव्याने
जुनीच नाती जुळून यावी पुन्हा नव्याने

कणाकणाला कवेत घेण्या बहार यावी,
सुक्या डहाळीत जान यावी पुन्हा नव्याने

अजूनही ती तिच्यात नाही, अलिप्त आहे
तिला तिची ओढ जाणवावी पुन्हा नव्याने

पुन्हा घुमावी खुळावणारी सुरेल गाणी,
अबोल वाणीस जाग यावी पुन्हा नव्याने

कुणास ठावे, असेल काही मनात त्याच्या,
मलाच माझी कथा कळावी पुन्हा नव्याने

निळ्या नभाचे ठसे-वसे ओंजळीत यावे,
दयाघनाची कृपा झरावी पुन्हा नव्याने

नकोनकोसा प्रवास येथेच थांबवावा,
हवीहवीशी दिशा धरावी पुन्हा नव्याने !

माग

2011-11-07T03:54:00.000-08:00

त्या सावळ्या सख्याचा कोठून माग घ्यावा ?

शब्दांत शोधता मी अर्थात तो असावा !

यमुना, कदंब, धेनू, नवनीत, रासलीला

का मोरपीस अजुनी कुरवाळते दिठीला

मनगोकुळात घुमतो त्याचा सुरेल पावा

ते रूप लाघवी मी काव्यात गुंतवावे

तालासुरांत त्याला गुंफून नित्य गावे

वाटे, परी उडे तो भारी खट्याळ रावा !

माळून कौतुकाने वेणीत चांदराती

मी वाटुली पहावी उजळून नेत्रवाती

तो खोडसाळ वारा, दारावरून जावा !

भासात मी जगावे, ध्यासात दंग व्हावे

लावून आस वेडी ज्योतीपरी जळावे

त्याने उगा छळावे, करुनी कुटील कावा

असतो सभोवताली तरिही कुठे दिसेना

माझ्याच अंतरी तो, नेत्रांत का ठसेना ?

स्वप्नात भेटणारा सत्यात का नसावा ?

[मराठी कविता समूहाच्या ई-दिवाळी अंक-२ मध्ये पूर्वप्रकाशित]

भेटते, हरवून जाते

2011-11-04T11:19:00.000-07:00

भेटण्याच्या चाहुलींनी एवढी हरखून जाते,
रोज त्याच्या कल्पनांना भेटते, हरवून जाते

आसमंती धून मुरलीची, मनाने गोकुळी मी
भेटलो जेथे कधी, तेथे पुन्हा जाते खुळी मी
मोरपंखी आठवांना भेटते, हरवून जाते

लाजवंती प्रीत माझी स्वप्नझूला झुलत जाई
रंगुनी हलकेच हाती हळुहळू जी खुलत जाई
शकुनमेंदीच्या क्षणांना भेटते, हरवून जाते

सप्तरंगी धुंद गीते घेरती अलवार वेळी
तन तरंगे, मनहि रंगे चांदण्याच्या धुंद मेळी
राजवर्खी सावल्यांना भेटते, हरवून जाते

हार

2011-10-31T07:43:00.000-07:00

तसेही न्यायचे काहीच नाही पार जाताना
तुला देईन मी सारे तुझे साभार जाताना

जरा पाहून एकाकी जिवाला घेरती छाया
निराधारास या देशील का आधार जाताना ?

अरे, आता उपेक्षेच्या व्रणांना लिंपले होते,
नको मारूस प्रेमाने, कशाला वार जाताना ?

विसंवादीच होते ना तुझेही सूर माझ्याशी,
जुळावी आज का माझ्या मनाची तार जाताना ?

जरी वाटेत त्याच्या आर्जवांनी घातल्या हाका,
नको, नाहीच आता घ्यायची माघार जाताना

मिळावी ना फुकाची वाहवा, होती अपेक्षा ही
अपेक्षाभंग व्हावा, एवढा सत्कार जाताना ?

पुरे आयुष्य काट्यांनी जरी जोपासले होते,
मिळाले केवढे सारे फुलांचे हार जाताना !

तुझी आठवण

2011-10-29T20:33:00.000-07:00

मनात भरते एक रितेपण
संध्याकाळी तुझी आठवण

तुझी धावती भेट अचानक,
मोहरलेले ते अपुरे क्षण

वरवरचे ते कुशल सांगणे,
उदास तूही, उदास मी पण !

गूज मनीचे मनी राहिले,
कसले ते अधुरे संभाषण ?

निरोप घेता मळभ दाटले
धूसरले क्षितिजाचे अंगण

अवचित येणे, नकळत जाणे
असे जसे वळवाचे शिंपण !

तुझ्याचसाठी कातरवेळी
अजुन बरसतो नयनी श्रावण

हळव्या रात्री चंद्र जागतो
तुझ्या स्मृतींचे घेउन दर्पण !

- क्रांति

[मायबोली हितगुज दिवाळी अंक २०११ इथे पूर्वप्रकाशित]

काही सुचले नाही तेव्हा

2011-10-28T08:42:00.000-07:00

काही सुचले नाही तेव्हा
नाव तुझे कोरले ढगांनी
आभाळाच्या निळ्या पटावर

काही सुचले नाही तेव्हा
काहीबाही बोलत बसले,
कधी मनातिल, कधी मनावर

काही सुचले नाही तेव्हा
प्रवाहात सोडल्या लकेरी,
बुडून गेली सुरांत घागर

काही सुचले नाही तेव्हा
पापणीत अडवून ठेवला
उफाळणारा प्रशांत सागर

काही सुचले नाही तेव्हा
गुंफायाला दिले मनाला
आठवणींचे मणी पसाभर

काही सुचले नाही तेव्हा
दोघे दोन दिशांना वळले,
पुनव फिकटशी, चंद्र अनावर

हरवून जायचे का?

2011-10-22T23:57:00.000-07:00

ये, चांदण्यात थोडे हरवून जायचे का?
झाकोळल्या स्मृतींना उजळून घ्यायचे का?

मागे कधीतरी हे तारे मुठीत होते
साधेच बोलणेही तेव्हा सुनीत होते
डोळ्यांत भावनांचे हळुवार गीत होते
त्या लोपल्या सुरांना मिळवून गायचे का?

स्पर्शात पारिजाताचा मुग्ध भास हळवा
ती तरल स्पंदने अन् प्रत्येक श्वास हळवा
होता परस्परांचा सहवास खास हळवा
तो काळ साद देतो, परतून जायचे का?

भावूक आर्जवांची होती सुरेल गाणी
लाडीक विभ्रमांची ती आगळी कहाणी
आता उरे दुरावा, डोळ्यांत थेंब पाणी
हास्यात आसवांना बदलून द्यायचे का?

सुख पाहिले जरासे, मन मोहरून गेले
तेही क्षणांत दोघांना ठोकरून गेले
वाळूत बांधलेले घर ओसरून गेले
चल, शिंपले स्मृतींचे जमवून न्यायचे का?

[पूर्वप्रकाशन - मोगरा फुलला ई-दिवाळी अंक २०११]

आई

2011-10-20T09:53:00.000-07:00

निदा फ़ाजली यांच्या कवितेचा स्वैर भावानुवाद

ज्वारीची ताजी भाकर, वर खमंग चटणी तशीच आई
चूल-बोळकी, पोतेरे, सांडशी, फुंकणी तशीच आई

कळकाच्या खाटेवर लेटुन कानोसा घे जाता-येता
जाग-निजेच्या सीमेवरची दुपार थकली, तशीच आई

चिमण्यांचा चिवचिवाट घुमवी राधेकृष्णा, अल्ला-हो-अक्बर
आरवता कोंबडा घराची कडी निखळती तशीच आई

बहीण, शेजारीण, बायको, लेक अशी विखुरली एकटी,
दिसभर दोरीवरुन चालते पोर गोमटी तशीच आई

दिला वाटुनी तोंडवळा, डोळे अन् कोठे स्वतः हरवली
जीर्ण, जुन्याशा अल्बमातली अल्लड मुलगी तशीच आई

आणि ही मूळ कविता

बेसन की सोंधी रोटी पर खट्टी चटनी जैसी माँ ,

याद आता है चौका-बासन, चिमटा फुँकनी जैसी माँ ।

बाँस की खुर्री खाट के ऊपर हर आहट पर कान धरे ,

आधी सोई आधी जागी थकी दुपहरी जैसी माँ ।

चिड़ियों के चहकार में गूँजे राधा-मोहन अली-अली ,

मुर्गे की आवाज़ से खुलती, घर की कुंड़ी जैसी माँ ।

बीवी, बेटी, बहन, पड़ोसन थोड़ी-थोड़ी सी सब में ,

दिन भर इक रस्सी के ऊपर चलती नटनी जैसी मां ।

बाँट के अपना चेहरा, माथा, आँखें जाने कहाँ गई ,

फटे पुराने इक अलबम में चंचल लड़की जैसी माँ ।

निदा फाजली

धर्मशाळा

2011-10-09T10:23:00.000-07:00

काळ काही गूढ सांगे, ते इशारे ओळखावे हे बरे
राहिले काही न सांगावे असे, मी मूक व्हावे हे बरे

गोठले ओठांत काही, आटले डोळ्यांत काही भाबडे
भाव ते जाणून कोणी घ्यायच्या आधी झरावे, हे बरे

गोपिकांना गुंगवी जो, तोच पार्था कर्मदीक्षा देतसे,
भावना-कर्तव्य यांचे पारडे समतोल व्हावे, हे बरे

बंधने झाली सुखाची आणि आशा वाट रोखाया उभी
आज साऱ्या त्या तुटाव्या शृंखला, बेबंद व्हावे हे बरे

आळवावे मी तुला छेडून वीणा आर्ततेने ज्या क्षणी
दैवयोगे त्या क्षणी माझ्या सभोती तू असावे हे बरे

श्वास कोंडावा तसे संदिग्धसे दाटून आलेले धुके
ओसरावे, कोसळावे, मोकळे आभाळ व्हावे हे बरे

ही कुडीची धर्मशाळा सोडण्याची वेळ आली वाटते,
पाखराने पिंजऱ्याचा मोह त्यागावा, उडावे हे बरे !

काफिला

2011-10-02T08:40:00.000-07:00

काफिला लागला किनाऱ्याला
वादळाच्या भिडून माऱ्याला

ओघळू दे, खुशाल सांडू दे
सोड, बांधू नकोस पाऱ्याला

आसरा दे, न दे, तुझी मर्जी
थांबले मी तुझ्या सहाऱ्याला

झेप घे उंच, ठेव हे ध्यानी
एक घरटे हवे उबाऱ्याला

दैव घेते कशी परिक्षा ही,
घेरते का तुझ्याच ताऱ्याला?

चूक होती तुझ्या बटांचीही,
बोल लावू नकोस वाऱ्याला!

पाहुणी

2011-09-30T01:42:00.000-07:00

नवरात्र जागवित आली घरी पाहुणी
माय अंबिका देखणी

मांडते मी चंदनी पाट
काय आईचा वर्णू थाट
भरजरी कुसुंबी काठ, हिरवी पैठणी
माय अंबिका देखणी

गळा शोभे माळ पुतळ्यांची
कानी कुडी मोती-पोवळ्यांची
पैंजणे सोनसाखळ्यांची, रत्ने कंकणी
माय अंबिका देखणी

साज सोन्याचा बावनकशी
चंद्रहार, वजरटिक, ठुशी
हिरकणी शोभली कशी सोन्याच्या कोंदणी
माय अंबिका देखणी

अंबा जगतजननी माउली
आली शकुनाच्या पाउली
नित्य राहो तुझी सावली माझ्या ग अंगणी
माय अंबिका देखणी

ध्यासपर्व

2011-09-25T11:11:00.001-07:00

उंबरा नाही तुझा आला कधी ओलांडता
काळ आला न्यायला, दारात झाला थांबता

मान झुकवुन जी हुजूरी फक्त केली नेहमी,
हक्क नाही जाणले, नाहीच आले भांडता

विस्कटावे लागले धागे पुरे गोफातले
एकदा सुटल्या, पुन्हा गाठी न आल्या बांधता

धाडसाने घातली मीही उडी, पण शेवटी
कोठडी दैवात आली, सप्तसागर लांघता

हरवली स्वप्ने किती अन् फाटली नाती किती?
विखुरले मी एकटी हे शोधता, ते सांधता

केवढी अनमोल होती तू दिलेली आसवे,
शिंपल्यांनी कैद केली पापणीतुन सांडता

एवढा संदिग्ध नव्हता प्रश्न मी केला तुला,
ध्यासपर्वाची कधी होणार आहे सांगता?

लेक लाडकी

2011-09-24T08:44:00.000-07:00

जशी सायलीची कळी, सोनचाफ्याची पाकळी

तशी नाजूक, देखणी माझी लेक सोनसळी

यावी पुनवेच्या राती जशी शकुनचाहूल,

तसं अंगणात माझ्या तिचं इवलं पाऊल

हसू तिचं जशी बरसावी वळवाची सर,

चांदण्याची गोड खळी गोबऱ्याशा गालांवर

ओठी घेऊन आली ती गोड चैतन्याची गाणी

जसं पहाटेचं स्वप्न, जशी परीची कहाणी

लाडाकोडात वाढली माझी लेक कौतुकाची,

आली जाण छकुलीला मायबापाच्या सुखाची

बरोबरीनं राबते लेक घरादारासाठी

अडचणीला उभी ही, जशी जगदंबा पाठी!

कधी दुखलं काळीज, तिच्या हास्याचा उपाय

लेक होते कधी कधी माय-पित्याचीच माय!

किती गुणाची ही पोर, आहे नक्षत्र की परी?

उद्या उडून जायची कुणा परक्याच्या घरी

जरी घोर आज लागे मायबापाच्या मनाला,

कन्या परक्याचं धन, द्यावं लागे ज्याचं त्याला!

देवा, माझ्या चिमणीला लाभो सुखाचं सासर,

मिळो अतोनात प्रेम, देई एवढाच वर

औक्ष लाभू दे उदंड, व्हावी नभाहून मोठी

जन्मोजन्मी लेक होऊन ती यावी माझ्या पोटी!

संभव

2011-09-20T08:28:00.000-07:00

मनासारखे घडतच नाही, म्हणून इतके अकांडतांडव?
कशास त्याची वाट पहावी, जे घडणे आहेच असंभव?

बुद्धी सांगे स्थितप्रज्ञ हो, मन गुणगुणते हवे तसे कर!
मन-बुद्धीच्या द्वंद्वामध्ये एकदा तरी मनास जिंकव

रंग, कुंचला, कोरा कागद बघून हाती गगन बोलले,
'किती तोकडे चित्र काढशिल? घे, या साऱ्या दिशाच रंगव!'

भूतकाळ सरकत्या सावल्या, भविष्य वाळूवरचे मृगजळ
वर्तमान अनमोल देणगी, तुझी संपदा त्यातच गुंतव

जेव्हा जेव्हा तिला दिली मी मात, बोलली चिडून नियती,
'वजीर कुठला, प्यादे कुठले, आधी या वादाला संपव!'

अहंकार उन्मत्त गर्जला, 'मी हे केले, मी ते केले'
हसून मी इतकेच बोलले, 'जा, जात्या काळाला थांबव!'

माझ्या नसण्यावर केव्हाचे शिक्कामोर्तब झाले आहे,
आता उरला केवळ माझ्या नसूनही असण्याचा संभव!

गुपित

2011-09-18T05:39:00.000-07:00

कालिंदीच्या प्रवाहात गंध-फुलांचे ओघळ
त्याची प्राजक्ताची, तिची देवचाफ्याची ओंजळ

त्याची गुलाबी स्पंदने, तिची अबोली बंधने
त्याच्या दिठीत आभाळ, तिच्या मुठीत चांदणे

त्याचं मोगऱ्याचं हसू, तिची जाई-जुई लाज
त्याच्या मुरलीची तान, तिच्या नूपुरांचा साज

त्याची गोकर्णी निळाई, तिची केतकीची काया,
सोनसळी गौरकांती, तरी सावळ्याची छाया

निशिगंध तुरे त्याचे, तिचा बकुळगजरा
तिची झुकली पापणी, त्याच्या आर्जवी नजरा

फुलाफुलातून त्यांचे उलगडते गुपित,
जन्मजन्मीचे अद्वैत त्यांची फुलवंती प्रीत

तुझी भेट व्हावी असे वाटले

2011-09-17T07:16:00.000-07:00

तुझी भेट व्हावी असे वाटले अन् तुझ्या आठवांचे थवे हासले
पिसारे किती सप्तरंगी क्षणांचे मनाच्या रित्या अंगणी नाचले

तुझी भेट व्हावी असे वाटले, मी तुझी वाट शोधीत आले खरी,
न वारा तुझा की न चाहूल आली तुझी, फक्त डोळ्यांत आल्या सरी

तुझी भेट व्हावी असे वाटले तोच आला तुझ्या वेणुचा नाद रे,
खरा तो असे की असे भास, काही कळेना मला, घाल तू साद रे

तुझी भेट व्हावी असे वाटले त्या क्षणी भेट झालीच नाही कधी,
किती वाट पाहू इथे एकटी मी? तुझा अंत ना पार लागे कधी!

तुझी भेट व्हावी असे वाटले की मनाच्या तळाशी जरा वाकते,
तुला पाहते, बोलते मी तुझ्याशी, क्षणी चोरकप्पा पुन्हा झाकते!

तुझी भेट व्हावी असे वाटले, एवढी का न आशा जगाया पुरी?
तुला भेटण्याची पदे आळवावी सख्या, जोवरी श्वास आहे उरी!

दे

2011-09-16T09:19:00.000-07:00

दे चंद्र जडवुन गोंदणी अन् चांदण्यांची माळ दे
संध्याछटांनी रंगलेले भर्जरी आभाळ दे

ये एकदा, माझी खुळी आशा मला वेडावते
मनपाखरू माझे तुझ्या वाटेकडे झेपावते
कोमेजल्या, विझल्या दिठीला गर्द हिरवा माळ दे

प्राजक्त माझ्या अंगणी आला तुझ्या बागेतला
माझ्या व्यथेचा हातही त्यानेच हाती घेतला
दे बहर तो फिरुनी मला, तो गंधभरला काळ दे

नाहीस तू जवळी तरी जपले तुझे आभासही
सांभाळली आहे उराशी एक वेडी आसही
आयुष्य देते मी तुला, तू एक संध्याकाळ दे

दिलासा

2011-09-14T07:49:00.000-07:00

श्वास घेऊ दे जरासा पावसाला
तू बरस अन् दे दिलासा पावसाला

एकटीला तो कधी भिजवीत नाही
संग त्याचाही हवासा पावसाला

दाटण्याआधी कसा बरसून गेला?
धीर नाही एवढासा पावसाला!

चिंब भिजवावे मनाला आसवांनी,
अन् विचारावा खुलासा पावसाला?

वाटतो का आज थोडा फिकटलेला?
रंग देऊ या नवासा पावसाला!

गौरितनय

2011-09-13T08:36:00.000-07:00

लंबोदर, शूर्पकर्ण, अमित, विनय
भालचंद्र, धूम्रवर्ण, गौरितनय ||धृ||

ब्रह्मतत्व तूच, तूच आत्मरूप
वाणीरूप, नामरूप, जीवरूप
अद्वितीय, ज्ञानरूप, मंगलमय ||१||

त्रिविधशक्तिरूप तूच, तू गुणेश,
उत्पत्ती, स्थिति, लय तू, श्रीगणेश
पाशांकुश धारिसी हे सांबतनय ||२||

तीन काल, तीन देह आणि त्रिगुण
यांपरता तू, निर्गुण आणि सगुण
ओंकारा, तारि भक्त देत अभय ||३||

शून्य

2011-09-10T09:25:00.000-07:00

म्हणायला जगणे होते पण जागोजागी मरणे होती
मरणानंतर एक तरी, जगताना लाखो सरणे होती

नदी कधीही सुसाटून वाहिलीच नाही मुक्तपणाने
तिच्याभोवती कायम दारे, भिंती, बांध नि धरणे होती

जीवनात जे जे घडले ते नव्हते कौतुक करण्याजोगे,
पूर्वसुरींच्या वाटांची ती फक्त अंध अनुकरणे होती

अशी संहिता लिहिली त्याने, सुधारणेला जागा नव्हती
टिंबांनी संवाद साधला, रिकामीच अवतरणे होती

अवतीभवती कुणीच नव्हते, तरी कधी नव्हते एकाकी,
हरेक अवघड वळणावरती सोबत हळवी स्मरणे होती

काय कशातुन उणे करावे? क्षणही नाही जमेस आता,
शून्य शेवटी हाती आले, चुकलेली समिकरणे होती!

चिरवेदना

2011-09-07T04:48:00.000-07:00

मनभर उदासीचा कसा लपेल चेहरा?
असं मळभ की आत्ता कोसळेल झरझरा

आपल्यात असूनही आपल्यापासून दूर
कुणी विचारता "आज काही वेगळाच नूर?"

"काही नाही, सहजच!" हसू उसनं बोलतं,
मुकेपण उगाचच मूठ झाकली खोलतं!

काळजात खोलवर काही घुमे मंद मंद
कसे जुळून येतात नकळत मर्मबंध?

भाव आपले अचूक त्यांना कसे कळतात?
आपल्याच व्यथा त्यांच्या शब्दांतून ढळतात?

सांज-संधिप्रकाशाचं चिरवेदनेचं नातं,
जीवघेण्या सन्नाट्याचं गुलजार गीत गातं

"बस एक चुप सी लगी है,
नहीं, उदास नहीं !
कहीं पे सांस रुकी है,
नहीं, उदास नहीं!"

http://www.youtube.com/watch?v=NJeeZwBn70M

तुझी भेट व्हावी

2011-09-07T04:43:00.000-07:00

तुझी भेट व्हावी धुक्याच्या महाली
धुक्याला रुप्याची चढावी झळाळी
जरीपैठणी लेवुनी रात यावी
खळी चांदणी, चंद्र गोंदून भाळी

तुझी भेट व्हावी, जसे स्वप्न माझे
फुलांच्या सुगंधात न्हाऊन यावे
सुरांनी तुझा गोडवा वेचुनी अन्
तुझे गीत बेभान होऊन गावे

तुझी भेट व्हावी पहाटेस, जेव्हा
निळा मोर नाचेल दारात माझ्या
तुझ्या चाहुलींच्या बनातील वारा
नवे गूज सांगेल कानात माझ्या

तुझी भेट व्हावी, जशा पावरीच्या
घुमाव्यात गोकूळ वेढीत ताना
कदंबास बांधून झोके झुलावे,
तुझ्या कृष्णडोही मला पाहताना

तुझी भेट व्हावी अशा सांजवेळी
मला पैल माझा खुणावेल जेव्हा,
तुझ्या आठवांचा उबारा मिळावा
भवातून मी पार होईन तेव्हा

शब्दावली

2011-09-07T02:24:00.000-07:00

सरू सिंघल यांच्या या रचनेचा स्वैर भावानुवाद

उदासीत रेंगाळणाऱ्या दिसाला रवाना कराया किती यातना
निशेच्या दुशालेत जेव्हा जराशी मनाला हवी वाटते सांत्वना,
पिसाटून फिरता इथे अन् तिथे या खुळ्यासारख्या कल्पना, भावना,
रित्या जीवनाला सुखाने फुलाया दिले तूच सौंदर्य अन् चेतना

कधी दूर गेलास टाकून जेव्हा मला एकटीला लळा लावुनी
तुझे चित्र, छाया उराशी धरूनी, तुला शोधता रोज भांबावुनी
इथेही, तिथेही, कुठेही, कधीही तुला पाहण्याची असोशी मनी,
खरे रूप-लावण्य या जीवनाचे मला दाविले तूच स्वप्नांतुनी

जसे भंगले शिल्प कोणी त्यजावे, तसे त्यागता या जगाने मला,
रिती, सुन्न झाले; मुकी, खिन्न झाले, मिळे धूळ-मातीत जैसी कला
करावी न चिंता, न पर्वा कशाची, कधी मी कमी ना गणावे मला,
म्हणूनी दिली तू तुझी दिव्य वाणी, अलौकीक शब्दावली ही मला!

आणि ही मूळ कविता

After a long tiring day,
When my heart seeks consoling,
In the night,
When my views are strolling,
To make me live,
You create beauty in life.

Sometimes, when you're away,
My skin feels bare.
Cuddling myself with your photo,
I look for you everywhere.
To tell me life is better than it seems,
You create beauty in dreams.

When the world makes me dumb-struck,
And I sit like a neglect art, ground struck.
To tell me not to care afterwards,
You create beauty in words.
- Saru Singhal

डाव

2011-08-25T11:34:00.000-07:00

गुलजार यांच्या "खुदा" या रचनेचा स्वैर भावानुवाद करण्याचा माझा प्रयत्न

गगनपटावर डाव मांडला, ओढलेस खेळात मला
घुमता पट अन् अगम्य खेळी, मुळीच रस ना त्यात मला!

सूर्य मांडला घरात काळ्या, तुला वाटले विझेन मी,
दीप उजळला मी, जो दावी वाटा अंधारात मला

तुझा वादळी सागर माझ्या अस्तित्वाला गिळताना
एक चिमुकली पुण्याईची नाव तारते त्यात मला!

काळाची सरकवुन सोंगटी घेसी का अंदाज उगा?
तोडुन काळाच्या बेड्यांना मौज मिळे जगण्यात मला

चमत्कार दाखवून माझे आत्मतेज मिटवू बघसी,
तुझा चंद्र जिंकला पहा मी, कसली देशी मात मला?

शह मृत्यूचा दिला, वाटले तुला, "चला, हरला आता!"
देह सोडला मी, वाचविला आत्मा, भय ना घात मला!

घुमव पुन्हा पट, मांड सोंगट्या, अन् माझीही चाल पहा,
बघेन मीही तुझी कुशलता, आता दे ना मात मला!

******** मूळ कविता अशी आहे :

"खुदा"
.

पूरे का पूरा आकाश घुमा कर बाज़ी देखी मैने

काले घर में सूरज चलके,
तुमने शायद सोचा था
मेरे सब मोहरे पिट जायेंगे.
मैने एक चराग जलाकर रोशनी कर ली,
अपना रस्ता खोल लिया..

तुमने एक समन्दर हाथ में लेकर मुझपे ढेल दिया,
मैने नोह की कश्ति उस के ऊपर रख दी

काल चला तुमने और मेरी जानिब देखा,
मैने काल को तोड़कर,
लम्हा लम्हा जीना सीख लिया

मेरी खुदी को मारना चाहा
तुमने चन्द चमत्कारों से
और मेरे एक प्यादे ने चलते चलते
तेरा चांद का मोहरा मार लिया

मौत की शह देकर तुमने समझा था अब
तो मात हुई
मैने जिस्म का खोल उतारकर सौंप
दिया,
और रूह बचा ली

पूरे का पूरा आकाश घुमा कर अब
तुम देखो बाज़ी...

- गुलज़ार

गुणाकार

2011-08-11T23:39:00.000-07:00

कटू बोलला तो, तसे फार नाही
जिव्हारी रुतावा, असा वार नाही

जरी मागते मी, मला खंत नाही,
इथे सांग ना, कोण लाचार नाही?

उसासू नको तू, तुझ्या आठवांचा
उदासीत माझ्या पुढाकार नाही !

करू काय मी या मुक्या पावसाचे?
तुझ्यासारखा तो धुवांधार नाही!

तुझे दु:ख आले तिच्या सोबतीला,
व्यथा आज माझी निराधार नाही

दशांशात भागून शून्यात बाकी,
सुखाच्या नशीबी गुणाकार नाही!

भटियार

2011-08-09T08:09:00.000-07:00

पहाटवारा सांगत होता हळूच कानी,
"इथे-तिथे विखुरल्या चांदण्या वेचत आलो
अन् वेलींच्या कुशीत त्यांना ठेवत आलो
पानाफुलांच्या रांगोळ्या मी रेखत आलो
मंजुळवाणी किलबिलगाणी छेडत आलो"

पहाटवारा सांगत होता दडून पानी,
"रात्री रडल्या कळ्या, आसवे दहिवर झाली
स्फुंदुन स्फुंदुन गालांवर चढलेली लाली
परागात अन् पाकळ्यांमध्ये उतरून आली
खुलली, हसली आणि कळ्यांची फुलेच झाली!"

पहाटवारा सांगत होता तुझ्या सुरांनी,
"जाता जाता चंद्राने गंधार मांडला
अलगद रिषभाभवती कोमल नूर सांडला
षड्ज, निषाद लहरता मध्यम त्यांत दंगला
पंचम, धैवत गुंफत बघ भटियार रंगला"

देणगी

2011-07-30T04:02:00.000-07:00

दैवयोगे देणगी दोघांस काही लाभली,
चांदणे त्याला, मला त्या चांदण्याची सावली

वेढता त्याच्या दिठीने जागल्या संवेदना,
जाणिवा झंकारल्या अन् स्पंदने नादावली

बोललो जागेपणी झोपेत बोलावे तसे,
काल झाली भेट ती स्वप्नातली का वाटली?

ही फुले, ही वेल कुठली? गंध नवखा कोणता?
बोलला, "कविता तुझी बागेत माझ्या लावली!"

मी म्हणाले, "भेट काही तू मला नाही दिली"
एक गाणे ठेवले, अन् मूठ माझी झाकली!

बहाणे

2011-07-27T07:44:00.000-07:00

तसे फार नाही, न होते तुला मागण्यासारखे
तरी शोधले तू बहाणे किती टाळण्यासारखे

कुणी कापले पंख आभाळ देऊन झेपावण्या?
दुजे पाप नाही अशी बंधने लादण्यासारखे

कसे अन् किती काळ न्यावे निभावून मी, सांग ना
असे काय आहे इथे एवढे भावण्यासारखे?

किती वाद, चर्चा, भल्या अन् बुऱ्या बातम्या रंगल्या,
गुन्हेगार आयुष्य होते खरे गाजण्यासारखे!

खुल्या पुस्तकासारखी आज झाली मनाची दशा,
नसे या कहाणीत काहीच रे झाकण्यासारखे!

अन् दिवस सरतसे झराझरा

2011-07-25T07:43:00.000-07:00

स्व. हरिवंशराय बच्चन यांच्या 'दिन जल्दी जल्दी ढलता है' या कवितेचा स्वैर भावानुवाद.

वाटेत न यावी रात कुठे
मुक्काम तसाही दूर कुठे?
हे जाणून थकला वाटसरू पाउले उचलतो भराभरा
अन् दिवस सरतसे झराझरा

असतील पिले आतुर, कातर
घरट्यातून नजरा वाटेवर
ही माया देते पंखांना बळ आणि सांगते, ‘त्वरा करा!’
अन् दिवस सरतसे झराझरा

आतूर कोण माझ्यासाठी?
व्याकुळ होऊ कोणासाठी?
मन कळवळते, पाउल अडते, टोचणी उराशी जराजरा
अन् दिवस सरतसे झराझरा

आणि ही मूळ कविता

दिन जल्दी-जल्दी ढलता है!

हो जाय न पथ में रात कहीं,
मंज़िल भी तो है दूर नहीं -
यह सोच थका दिन का पंथी भी जल्दी-जल्दी चलता है!
दिन जल्दी-जल्दी ढलता है!

बच्चे प्रत्याशा में होंगे,
नीड़ों से झाँक रहे होंगे -
यह ध्यान परों में चिड़ियों के भरता कितनी चंचलता है!
दिन जल्दी-जल्दी ढलता है!

मुझसे मिलने को कौन विकल?
मैं होऊँ किसके हित चंचल? -
यह प्रश्न शिथिल करता पद को, भरता उर में विह्वलता है!
दिन जल्दी-जल्दी ढलता है!

- हरिवंशराय बच्चन

वाटा भुलावणाऱ्या

2011-07-14T08:33:00.000-07:00

वाटा भुलावणाऱ्या तू टाळ पावसाच्या
नादी नकोस लागू ओढाळ पावसाच्या

रेशीमधार झिरमिर पडद्यातला पिसारा
दारी फुलून आला वेल्हाळ पावसाच्या

मी ओंजळीत गोळा केली फुले सरींची
केसांमध्ये लडी तूही माळ पावसाच्या

दाटून गच्च येते, काळे क्षणात होते
संमोहनात येते आभाळ पावसाच्या

गाठून एकटीला भिजवून चिंब केले,
खोड्या तरी किती या नाठाळ पावसाच्या!

काचेवरील चित्रे थेंबांत रंगलेली,
वेड्या कलाकृती या सांभाळ पावसाच्या

तुझ्याचसाठी मी लिहिलेली प्रीतीगीते सारी

2011-07-11T08:25:00.000-07:00

साहिर लुधियानवी यांच्या फ़नकार या कवितेचा हा स्वैर भावानुवाद.

तुझ्याचसाठी मी लिहिलेली प्रीतीगीते सारी
अगतिकतेने आज आणली विकायला बाजारी

प्रीतीचे मंदिर ज्यांच्यावर बांधलेस, ती गाणी
लोक लावतिल त्यांची बोली, लिलाव होइल त्यांचा
चिंतन माझे, विचार माझे, काव्य-जाणिवा माझ्या,
होइल धातूच्या तुकड्यांनी मोल-भाव सार्‍यांचा

तुझ्याच व्यक्तित्वाशी निगडित असणार्‍या गीतांना
गरिबी माझी केवळ वस्तूमात्र जाणते आहे
तुझ्या रूप-रंगाच्या गाथा विसरुन आयुष्याची
भूक घरगुती गरजांची तक्रार मांडते आहे

कष्ट-कमाई यांची मी सांगड घालत असताना
काव्य-गीत ना माझे माझ्या संगे रहावयाचे
रूपसंपदा तुझी ठेव धनवानाची असताना
अशक्य केवळ तुझे चित्र मी जवळी जपावयाचे!

अगतिकतेने आज आणली विकायला बाजारी
तुझ्याचसाठी मी लिहिलेली प्रीतीगीते सारी

आणि ही मूळ कविता

फ़नकार
मैंने जो गीत तेरे प्यार की खातिर लिखे
आज उन गीतों को बाज़ार में ले आया हूँ...

आज दुकान पे नीलाम उठेगा उनका,
तूने जिन गीतों पर रख्खी थी मोहब्बत की असास...
आज चांदी की तराज़ू में तुलेगी हर चीज़,
मेरे अफ़कार, मेरी शायरी, मेरा एहसास...

जो तेरी ज़ात से मनसूब थे, उन गीतों को
मुफ़्लिसी, जिन्स बनाने पर उतर आई है...
भूख, तेरे रूख-ए-रंगीं के फ़सानों के इवज़
चंद आशीया-ए-ज़रूरत की तमन्नाई है...

देख इस अरसागह-ए-मेहनत-ओ-सरमाया में
मेरे नग़्में भी मेरे साथ नहीं रह सकते...
तेरे जल्वे किसी ज़रदार की मीरास सही,
तेरे खाके भी मेरे पास नहीं रह सकते...

आज उन गीतों को बाज़ार में ले आया हूँ
मैंने जो गीत तेरे प्यार की खातिर लिखे...

- साहिर लुधियानवी

ती वादाला घाबरते!

2011-07-09T05:54:00.000-07:00

कुणी म्हणे "ती खुळीच आहे! संवादाला घाबरते!"
ती वादाला घाबरते!

चर्चांचा पाऊस रंगतो, ती छत्रीतच बसुन रहाते
गलेलठ्ठ परिसंवादांचे द्वंद्व, धुमाळी दुरुन पहाते
कुणी म्हणे, "निर्बुद्ध, मठ्ठ ती, आस्वादाला घाबरते!"
ती वादाला घाबरते!

इवल्याशा कोशात स्वतःच्या गुंतुन करते काहीबाही
प्रवाहात झोकून द्यायचे तिला कधीही जमले नाही
कुणी म्हणे, "भित्री मुलखाची, उन्मादाला घाबरते!"
ती वादाला घाबरते!

समारंभ, सोहळे, मैफली याच्यापासुन अलिप्त असते,
तिच्याभोवती दाहक, जाचक रुढी-प्रथांचे कुंपण असते
कुणी म्हणे, "भलतीच घमेंडी, प्रतिसादाला घाबरते!"
ती वादाला घाबरते!

अर्थाने

2011-07-08T23:07:00.001-07:00

भौतिकार्थाने सुखी अन् लौकिकार्थाने?
तृप्त अन् समृद्ध झालो फक्त अर्थाने!

याज्ञसेनी वंचनेची आहुती झाली,
द्रौपदीला जिंकले का व्यर्थ पार्थाने?

सावलीचे दैव पायाखालची माती,
सावली झालीस तूही त्याच अर्थाने

जीवनाच्या वर्तुळाचा केंद्रबिंदू 'मी'
चालले आयुष्य झाकोळून स्वार्थाने

एवढी होती अपेक्षा [फोल ठरलेली]
वंचितांचे दु:ख जाणावे समर्थाने!

वाट थोडी वेगळी चोखाळण्या गेले,
हासली तेव्हाच नियती गूढ अर्थाने!

नकळत सुचलेलं, इथं तिथं सांडलेलं

2011-07-08T07:48:00.000-07:00

अखंडित वाहे
आसवांची गंगा
येई रे श्रीरंगा
राधेसाठी!
***************
खेळ संचिताचा
तुझी माझी भेट
आता एक वाट
तुझी-माझी
***************
घर तुझे दूर
क्षितिजाच्या पार
केव्हा तू नेणार
मला घरी?
***************
छबी तुझी माझ्या
चित्तात रहाते
डोळ्यांत पहाते
प्रतिबिंब ॥
***************
सदा मनी राहो
एक तुझा छंद
त्यातच आनंद
पांडुरंगा

नकळत सुचलेलं, इथं तिथं सांडलेलं

2011-07-08T07:44:00.000-07:00

साथ तुझी माझ्या
संचिताची ठेव
लेणे हे अहेव
सौभाग्याचे

**************
अजुनही वाजे
वृंदावनी वेणू
भारावल्या धेनू,
वृक्षवेली!
**************
राही सखे रूप
तुझे या मनात
जशी अंबरात
चंद्रकला!
**************
रूप तुझे राही
सदोदित मनी
हीच संजीवनी
वेड्या जीवा!
**************
तुझाच ग हात
सखे हाती यावा
श्रावण झरावा,
वैशाखात!

नकळत सुचलेलं, इथं तिथं सांडलेलं

2011-07-08T07:40:00.000-07:00

सांडे जसा माझ्या
अंगणी गारवा
छेडिती मारवा,
भास तुझे!
****************
सूर आठवा गाईल
तुझा माझा मुक्तछंद
धुंद, सुरेल, स्वच्छंद
प्रीतीगीत!
****************
अपूर्णतेचा ध्यास या मना,
पूर्णत्वाला अंत असे
अखंड, अक्षय आणि निरंतर,
अपूर्णतेची खंत नसे!
****************
भार होई देवा
जिवाला जिवाचा,
आता जाणिवांचा
अंत व्हावा!
****************
अंगणात नाचे माझ्या
खुळ्या पाखरांचा थवा
वृंदावनी सांजदिवा
तेवतसे शांत!

नकळत सुचलेलं, इथं तिथं सांडलेलं

2011-07-08T07:36:00.000-07:00

येई आता पांडुरंगा
उजळीत अंतरंगा
झरा वाहू दे कृपेचा,
सुकते रे चंद्रभागा ॥
******************
वेदनांना आता
निरोप देऊ या
सुखाला घेऊ या
सोबतीला
******************
गगनात रोषणाई,
सजे पुनवेची रात
चंद्र पाहुणा दारात
साजिरा हा!
******************
तारकांचा शेला
पांघरून आली
रात्र धुंद झाली
चंद्रवेडी
******************
दर्शनाने धन्य
झाल्या नेत्रज्योती
आसुसली होती
माया वेडी

नकळत सुचलेलं, इथं तिथं सांडलेलं

2011-07-08T07:28:00.000-07:00

शब्द ना ओठी वसे,
भाव ना नयनी ठसे
बिंब माझे पाहते मी,
रूप त्याचे का दिसे?
*****************
दिसशील तू
चंद्रात, तार्‍यांत,
खट्याळ वार्‍यात
तुझाच भास!
*****************
त्या कविता जातायेता
वळणावळणावर दिसती
प्रत्येक नव्या मुक्कामी
सोबतीस माझ्या असती
*****************
माझा मला नाही
वाटला आधार
तूच तारणार
जीवनाला
*****************
मानली मी देवा
एक तुझी सत्ता
आता माझा पत्ता
तुझे द्वार!

नकळत सुचलेलं, इथं तिथं सांडलेलं

2011-07-08T07:23:00.000-07:00

मी हारलो जरासा,
सुस्कारलो जरासा,
चाहूल तुझी आली,
झंकारलो जरासा!
***************

न दिसे कुणा या
जिवाचा आकांत
वादळ हे शांत
व्हावे आता!
***************

धाव वेगी आता
सख्या पांडुरंगा
आसवांची गंगा
वाहीन चरणी !
***************

तुझिया हाती

अदृश्य दोरी
माझी चाकोरी
मला न दिसे

मला न दिसे
माझीच वाट
दिसे विराट
रूप साकार

संचिताचे झरे

2011-07-07T10:16:00.000-07:00

पुन्हा भारलेल्या दिशांतून वारा
खुळावून घेतो तुझ्या चाहुली
पुन्हा त्याच वेड्यापिशा आठवांच्या
घुमू लागती घागरी राउळी

उधाणून येते नदी आसवांची
भरे पापणीकाठ, दाटे गळा
भिजे काजळाच्या प्रवाहात काया
फुटे बांध, आवेग हो मोकळा

ऋचा वेदनांच्या, व्यथांचीच स्तोत्रे
अशी अग्निहोत्रे करावी किती?
जळे होमकुंडात हा जन्म सारा
धुरातून अव्यक्त रेखाकृती

कसा पावसाळा? रिती, कोरडी मी

तुझ्या अंगणी अन् सरींचे ऋतू,

मिटे आतल्याआत माझा पिसारा,

तुझ्या नृत्यकैफात बेभान तू

तुझा चंद्र, तारे तुला वाहिले मी,
भलेही मला काजळी रात्र दे
तुझी पायरी अमृताने भिजू दे,
मला संचिताचे झरे मात्र दे!

हवे ते कुठे आहे?

2011-07-07T10:01:00.000-07:00

कितितरी मिळाले, हवे ते कुठे आहे?
तक्रार नसे, पण खंत एवढी राहे

शोधात कशाच्या तुडवित रानोमाळ
फिरताना अवचित धूसरले आभाळ?

या वळणावरुनी सहज पाहता मागे,
अस्पष्ट आकृती, अर्थ न त्यांचा लागे

मृगजळासारखे हुलकावुन जाणारे,
आयुष्य आर्जवे धुडकावुन जाणारे

कुठल्या वाटेवर भेटुन हरवुन जाते?
मन व्याकुळ, आर्त सुरांना गुंफुन गाते.............

जुस्तजू जिसकी थी, उसको तो न पाया हमने,
इस बहानेसे मगर देख ली दुनिया हमने!

http://www.youtube.com/watch?v=18r1Mls0tEU

निजधामा नेई

2011-07-07T06:21:00.000-07:00

मनाच्या अवस्था
आसक्ती विरक्ती
विठू तुझी भक्ती
हेच सत्य ||

तुझ्या दर्शनाचा
अहोरात्र ध्यास
येताजाता श्वास
नाम जपे ||

नको नको झाला
मायेचा पसारा
भौतिकाचा सारा
डामडौल ||

प्रपंच मी केला
नेटकाच देवा
आता तुझी सेवा
हेच ब्रीद ||

तुवा सोपविले
कार्य पुरे होई
निजधामा नेई
पांडुरंगा ||

स्वामी समर्थ

2011-07-04T19:44:00.000-07:00

वटवृक्ष छायेखाली

नांदती स्वामी समर्थ

अक्कलकोट हे तीर्थ

पुण्यभूमी ||

दत्त अवतार दिव्य

देती भक्तांना आधार

स्वामीभक्तिने उद्धार

जगी होई ||

मूर्ति भव्य, तेज:पुंज

शांत, मायाळू, सात्विक

कृपादृष्टि अलौकिक

भक्तांवरी ||

नित्य पाठीशी भक्तांच्या

स्वामींची कृपाळू छाया

जशी माउलीची माया

बालकाला ||

व्यर्थ जन्म मानवाचा

सद्गुरूवाचून होई

राहो समर्थांच्या ठायी

श्रद्धा माझी ||

स्वामीनामाचा गजर

मनोभावे आराधना

हीच माझी उपासना

जन्मांतरी ||

निशाणी

2011-06-27T19:49:00.000-07:00

हसन कमाल यांच्या ’फ़ज़ां भी है जवां जवां’ या गीताचा स्वैर भावानुवाद.

मंद मंद वाऱ्यासह सृष्टी गाते चैतन्याची गाणी
आसमंत छेडतो पुन्हा ती कधीतरी ऐकली कहाणी

साद घालती दुरून उत्कट बहराचे फुलपाखरी थवे
वाट पाहती जशी कुणाची अधिर विखुरले रंगताटवे
प्रीतीच्या सांगती कथा या अवखळ लाटा, अल्लड पाणी

तृप्ती की ही अतृप्ती? की मृगतृष्णा अनिवार, अनावर?
इथे ना तिथे जिवास शांती, दाटुन आले मळभ मनावर
ऊन-सावली लपंडाव की दुराव्यात जवळीक पुराणी?

एक हरवला क्षण, त्या शोधत येता क्षणही निघून जाई
क्षणात मीलन होते, तोवर क्षण विरहाचा करतो घाई
येती-जाती, क्षण विरघळती अंतरात ठसवून निशाणी

आणि ही मूळ रचना

फज़ा भी है जवाँ जवाँ, हवा भी है रवाँ रवाँ
सुना रहा है ये समा, सुनी सुनी सी दास्ताँ ॥धृ॥

पुकारते हैं दूर से, वो काफ़िले बहार के
बिखर गए हैं रंग से किसी के इंतज़ार के
लहर-लहर के होँठ पर वफ़ा की हैं कहानीयाँ ॥१॥

बुझी मगर बुझी नहीं, न जाने कैसी प्यास है ?
करार दिल से आज भी, न दूर है न पास है
ये खेल धूप-छाँव का, ये कुरबतें, ये दुरीयाँ ॥२॥

हर एक पल को ढूँढता, हर एक पल चला गया
हर एक पल फ़िराक़ का, हर एक पल विसाल का
हरेक पल गुज़र गया बना के दिल पे इक निशाँ ॥३॥

परीस

2011-06-19T23:16:00.000-07:00

खुशीत यावा पहाटवारा, धुके झरावे हळूहळू
सुगंध माळून सायलीने फुलून यावे हळूहळू

मिटून जाव्या जुन्या खुणा अन् तुटून जावीत बंधने,
नव्या दिशेला नवीन वाटेवरून जावे हळूहळू

उगाच काटे जपायचे की मनाप्रमाणे फुलायचे,
झुरायचे की झुलायचे हे तुला कळावे हळूहळू

उदासवाण्या नको विराण्या, नवे तराणे मला हवे,
अबोल तारा सुरांत येता सुनीत गावे हळूहळू

पुन्हापुन्हा आठवांत राती सरायच्या, ओसरायच्या
कळ्या स्मृतींच्या खुडून, जावे उडून रावे हळूहळू!

असा मिळावा परीस ज्याने सुवर्ण व्हाव्यात वेदना,
व्यथेस यावा झळाळ, दु:खास तेज यावे हळूहळू

तुला पावसाची आण

2011-06-13T01:08:00.000-07:00

तेच थेंब, त्याच सरी, तोच तो खट्याळ वारा
नवानवासा वाटतो, जरी तोच तो इशारा

तेच थेंब, त्याच सरी, तीच पागोळ्यांची गाणी
त्याच मातीच्या गंधाची नवीन अत्तरदाणी

तेच थेंब, त्याच सरी, त्याच कागदाच्या नावा
नव्या उत्साहाने वाट जाते स्वप्नातल्या गावा

तेच थेंब, त्याच सरी, गाभुळलं रानोमाळ
मोर नाचतो धुंदीत, थेंबांचे बांधून चाळ

तेच थेंब, त्याच सरी, तरी नव्हाळी नव्हाळी
गंधगीत गात डोले माझी बकुळडहाळी

तेच थेंब, त्याच सरी, तोच सुरेल मल्हार
आसुसल्या धरणीला नवा हिरवा शृंगार

तेच थेंब, त्याच सरी, नवं सृजनाचं वाण
दे ना मलाही उदारा, तुला पावसाची आण!

घन

2011-06-11T06:58:00.000-07:00

घन व्याकुळला तेव्हा मी त्याचीच सावली होते
घन कोसळताना त्याच्या अस्वस्थ चाहुली होते

घन रसरसला, मोहरला, मी नवी पालवी ल्याले
घन फाल्गुनातल्या रानी मी पळसपाकळी होते

घन घुटमळला, विरघळला किरणांच्या धुंद मिठीत,
घन रासरंग गगनात, मी सांज सावळी होते

घन शापित गंधर्वाच्या कंठात मुक्त गंधार,
घुमविता सखा मल्हार मी तान त्यातली होते

घनगर्द घनाची छाया, घननीळ घनाची माया
घनघोर गर्जला तेव्हा मी रात्र वादळी होते

घन मनात, घन देहात झिरपून झरे प्राणांत
घन कणकण भिजवत होता, मीही तहानली होते!

मनासारखे मिळे न उत्तर

2011-06-02T11:53:00.000-07:00

दीपककुमार यांच्या "उदासी खूबसूरत" या कवितेचा स्वैर भावानुवाद.

लाटांच्या कोलाहलातही असीम शांती जपतो सागर
स्वर्णरक्तिमा नभात विहरत रंगबिंब सांडतो जलावर
किलबिलणारे थवे निघाले परतुन अपुल्या कोटराकडे,
श्रमपरिहारा निघे सूर्यही क्षितिजपार, अन् सागरी बुडे
दृश्य रोजचे पहात असता नकळत झरते डोळ्यांतुन सर
उदास कातरवेळ असे ही, तरी भासते अतीव सुंदर
प्रश्न पडे हा नित्य निरंतर, मनासारखे मिळे न उत्तर,

पितृगृहाला सोडुन जाता पतीगृही, रमणी रडताना,
मेघ नसे आभाळी तरिही उन्हे हरवताना, दडताना,
रंगपंचमी सरता धूसर सांज काजळीला भिडताना
चंद्रकळेचा पदर भर्जरी, तशी उदासी नसते सुंदर?

आणि ही मूळ रचना

उदासी खूबसूरत...

अम्बुधि लहरों के शोर में
असीम शान्ति की अनुभूति लिए,
अपनी लालिमा के ज़ोर से
अम्बर के साथ – लाल सागर को किए,
विहगों के होड़ को
घर लौट जाने का संदेसा दिए,
दिनभर की भाग दौड़ को
संध्या में थक जाने के लिए
दूर क्षितिज के मोड़ पे
सूरज को डूब जाते देखा!

तब, तट पे बैठे
इस दृश्य को देखते
नम आँखें लिए
बाजुओं को आजानुओं से टेकते
इस व्याकुल मन में
एक विचार आया!
किंतु उस उलझन का,
परामर्श आज भी नही पाया!
की जब विदाई में एक दुल्हन रोती है,
जब बिन बरखा-दिन में धुप खोती है,
जब शाम अंधेरे में सोती है,
तब, क्या उदासी खुबसूरत नही होती है?

- दीपक कुमार

आदेश

2011-06-01T21:53:00.000-07:00

मजसाठी योजियले जे, ते कार्य पुरे केले मी
आता मज प्रस्थानाचा आदेश मिळावा स्वामी

मंतरलेल्या ऊर्मींचे आभाळ पांघरुन झाले
चौर्‍यांशी लक्षांच्या या चक्रात संचरुन झाले
भोवळ येते प्राणांना, आवेग विरावा स्वामी

का भ्रामक अनुबंधांच्या वचनात व्यर्थ गुंतावे?
जाणीव दुरावत जावी अन् अखेरचे थांबावे!
थकलेल्या आसक्तीचा उद्धार करावा स्वामी

उसळत्या भोग-योगाच्या उत्कटल्या आतुर वेगा
सांभाळावे, अन् घ्यावी झेलून शिरावर गंगा
पाताळ गाठण्याआधी आधार मिळावा स्वामी

स्वामी, या जड देहाला सूक्ष्मात विलीन करावे
भेदून कोश कायेचा प्राणांना मुक्त करावे
आत्म्याचा परमात्म्याशी संयोग घडावा स्वामी

सोयरीक

2011-05-22T08:42:00.000-07:00

तुला वेदनांचा छळ, तुला यातनांचा जाच
भोग मागल्या जन्मीचे म्हणतात ग यालाच!

आगीतून फुफाट्यात तुझा चालतो प्रवास
जानकीचा चौदा वर्षं, तुझा जन्म वनवास!

नशिबाच्या गुर्‍हाळात जीव सोसतो काहिली,
तुझं आयुष्य चिपाड, गोडी गुळाला राहिली

विरी गेलेल्या पिठाची भाकरी, तसा संसार,
किती आधण ओतलं, तरी कडा फाटणार!

तुला व्यथेचा शेजार, तुझा भोगांचा आजार
जिथंतिथं मांडू नये त्याचा दरिद्री बाजार!

जरी नाठाळ जखमा करतात जवळीक,
तरी भरल्या डोळ्यांना नाही घालायची भीक

तुझा असंगाशी संग, जरी प्राणांशीच गाठ,
तरी आल्या दिवसाला नको दाखवू ग पाठ

तुझा दु:खाशी घरोबा, दुर्दैवाशी जवळीक,
तोलामोलाच्याच घरी व्हायची ना सोयरीक?

नको विचारू

2011-05-16T10:01:00.000-07:00

तुझ्याच वार्ता, तुझ्या कहाण्या सगळ्या कविता-गझला माझ्या
तुझी प्रीत गीतांत वर्णिली, द्विपदी तुझ्याच तक्रारींच्या!
तुलाच अर्पण करतो सारे तुझ्यात गुंतुन जगलेले क्षण
नव्या जीवनाच्या वाटेवर कधीतरी जे स्मरशिल तू पण
श्वासांच्या पांघरून शाली अक्षर-अक्षर जिवंत होइल
उदास एकांताच्या प्रहरी रास तयांचा रंगुन जाइल!

तुझीच नव्हती केवळ, माझी होती अन्यहि कितीक दु:खे
मला नि माझ्या आयुष्याला शोधत होती अनंत दु:खे
हेहि जाणतो दु:खच केवळ पदरामध्ये तुझ्या बांधले
स्पर्शाने पण तुझ्या त्यासही मेंदीचे रंग-गंध चढले
जखमांच्या फुलबागा झाल्या, तप्त उसासे श्रावण झाले!

तुझ्याच झाल्या अस्तित्वाच्या खुणा, फुले अन् जखमा आता
माझी होती, तुझीच झाली आनंदगाणी, विलापगाथा
तुझ्यासंगती, तुझ्याविना सरलेला काळहि तुझाच आता
विक्षिप्तच वागे तो खुळचट कवी, तुला गायचा, ध्यायचा
राजेशाही थाट दाखवत फकिराचे जीवन जगायचा
कमनशिबी, जगण्याच्या इच्छा तशाच दुर्दैवी, जपायचा!

नको विचारू, कधीचाच तो आयुष्यातुन उठला आहे
शीरीनचा फरहाद नव्हे, तरि पर्वतांसही भिडला आहे,
आपल्याच शस्त्राचा झेलुन वार उरावर, पडला आहे!

आणि ही मूळ रचना

ये मेरी गज़लें, ये मेरी नज़्में, तमाम तेरी हिकायतें हैं
ये तज़्कीरें तेरी लुत्फ़ के हैं, ये शेर तेरी शिकायतें हैं
मैं सब तेरी नज़र कर रहा हूँ, ये उन ज़मानों की सतें हैं
जो ज़िंदगी के नए सफ़र में तुझे किसी रोज़ याद आएँ
तो एक एक हर्फ़ जी उठेगा, पहन के अन्फ़ास की कबाएँ
उदास तनहाईयों के लम्हों में नाच उठेगी ये अप्सराएँ

मुझे तेरी दर्द के अलावा भी और दुख थे, ये जानता हूँ
हज़ार ग़म थे जो ज़िंदगी की तलाश में थे, ये जानता हूँ
मुझे खबर है की तेरे आँचल में दर्द की रेत छानता हूँ
मगर हर एक बार तुझको छू कर ये रेत रंग-ए-हीना बनी है
ये ज़ख्म गुलज़र बन गए हैं, ये आहें-सोज़ाँ घटा बनी है

और अब ये सारी मता-ए-हस्ती, ये फूल, ये ज़ख्म सब तेरे हैं
ये दुख के नौहे, ये सुख के नग्में, जो कल मेरे थे, अब तेरे हैं
जो तेरी कुरबत, तेरी जुदाई में कट गए रोज़-ओ-शब तेरे हैं
वो तेरा शायर, तेरा मुग़न्नी, वो जिस की बातें अजीब सी थी
वो जिस के अंदाज़ ख़ुसरो-वाना थे और अदाएँ गरीब सी थीं
वो जिसके जिने की ख़्वाहीशें भी खुद उसके अपने नसीब सी थीं

न पुछ उसका की वो दिवाना बहूत दिनों का उजड चुका है
वो कोहकन तो नहीं था, लेकीन कडी चट्टानों से लड चुका है
वो थक चुका है और उस का तेशा उसी के सीने में गड चुका है...

- अहमद फ़राज़

तुझे भास होते

2011-05-14T11:28:00.000-07:00

कधी चांदण्याला तुझी आस होती
कधी श्रावणाला तुझे ध्यास होते
मला मात्र जन्मांतरी सोबतीला
तुझे स्वप्न होते, तुझे भास होते

निजेच्या क्षणी जोजवाया मनाला
तुझे शब्द होते, तुझे सूर होते
पहाटे जशी जाग आली, उशाला
तुझे स्वप्न होते, तुझे भास होते

गळा हुंदका दाटता सावराया
तुझा स्पर्श होता, तुझे हास्य होते
जरा एकटे वाटता साथ द्याया
तुझे स्वप्न होते, तुझे भास होते

फुलांना तजेला, कळ्यांच्या खळ्यांना
हसू वाटणारा तुझा गंध होता
झर्‍याला खळाळून लोभावणारे
तुझे स्वप्न होते, तुझे भास होते

समेला जशी दाद उस्फूर्त यावी
तसा या जिवाला तुझा छंद होता
दिली साथ आयुष्यगीतास ज्यांनी,
तुझे स्वप्न होते, तुझे भास होते

बेगमी

2011-04-30T01:29:00.000-07:00

ऋतू भेटायचे झाले कमी,
उद्यासाठी करावी बेगमी!

तुझ्यापासून लपवावे कसे?
तुला सांगू कसे सारेच मी?

जराशी ऊब श्वासांची हवी,
किती सोसू कडाके नेहमी?

रुचेना एकदाही का तुला?
कितीदा तोच मांडू खेळ मी?

तुझ्यावाचून मी नाही कुणी,
तुझ्यासाठी, तुझी आहेच मी!

कधीची गुंतली आहे, पुन्हा
नको टाकूस जाळे रेशमी

हवे ते स्वप्न मी देते तुला,
उरी जपशील त्याला, दे हमी!

2011-04-29T01:00:00.000-07:00

काही गाणी अगदी कायम मनात रुंजी घालत रहातात, ती आपल्याला का आवडतात हे सहजासहजी सांगता येत नाही, पण कधीतरी अचानक काही भाव, काही शब्द मदतीला धावून येतात आणि त्या गाण्याचं आणि आपलं नातं उलगडून देतात. अशा या आगळ्यावेगळ्या कल्पनेला http://www.orkut.co.in/CommTopics?cmm=826350
इथून वेचलं आणि पहिला प्रयत्न केला.

जखमा फुलतील नव्याने,
थरथरेल मन तृणपाते,
भगव्याशा आभाळाचे
क्षितिजाशी धुरकट नाते

त्या कातरवेळी माझ्या
वेदनेस कंठ फुटावा
हुरहुरत्या सांजेला मी
माळून पूरिया द्यावा!

झाडांच्या पार तळाशी
घनदाट स्मृतींचा मेळा
काहूर जागवित याव्या
अन् सांजफुलांच्या वेळा

संध्येची गहिरी दु:खे
गात्रांत भरून उरावी,
मावळताना किरणांना
कविता आतून स्फुरावी

धूसरशा मेघांमधल्या
शिल्पातुन सूर झरावे,
मी ज्योतीसह थरथरता
हे एकच गीत स्मरावे,

"भय इथले संपत नाही,
मज तुझी आठवण येते,
मज तुझी आठवण येते!"

http://www.youtube.com/watch?v=x88r7JI4ljU

धन्यवाद आयुष्या!

2011-04-26T03:45:00.000-07:00

मीर अली हुसैन यांच्या शुक्रिया ज़िंदगी, तेरी मेहरबानियां या कवितेचा स्वैर भावानुवाद.

गाळुन ये कवडशांत, फिकट तरिही चांदणेच,
क्षण काही फुलण्याचे कळीस भाग्य लाभलेच
ही तुझी अनंत कृपा, धन्यवाद आयुष्या!

एका रंगात कधी चित्र वेधते नजरा?
मोल सुखाचे कळण्या दु;खही हवेच जरा!
सजवाया विश्व हवे ऊन आणि सावली,
तक्रारी करण्याला सवड कुणा लाभली?
ही तुझी अनंत कृपा, धन्यवाद आयुष्या!

कधि मैत्री, वैर कधी, खेळ नित्य खेळतसे
कधि पिसाट, कधि हळवे नियतीचे रूप असे
मन झाले शांत जरा, उपकारच झाले ना?
सावज व्याधास भुले, हे अघटित झाले ना?
ही तुझी अनंत कृपा, धन्यवाद आयुष्या!

ही मूळ रचना

छन के आयी तो क्या चाँदनी तो मिली
चंद दिनही सही यह कली तो खिली
शुक्रिया ज़िन्दगी, तेरी मेहरबानियाँ

सिर्फ इक रंग से तस्वीर होती कहीं
ग़म नहीं तो ख़ुशी की कीमत नहीं
धूप छाँव दोनों हैं तो दिलकश जहां
क्या शिकायत करें, फुरसत कहाँ
शुक्रिया ज़िन्दगी, तेरी मेहरबानियाँ

अपनी तक़दीर की है यह दास्ताँ
कभी क़ातिलाना, कभी मेहरबाँ
मेहरबानी जो दिल को करार आ गया
अपने क़ातिल पे भी प्यार आ गया
शुक्रिया ज़िन्दगी, तेरी मेहरबानियाँ

- मीर अली हुसैन

विसरावे, हेच बरे!

2011-04-21T04:28:00.000-07:00

जावेद अख्तर यांच्या "भूल जाऊँ अब यही मुनासिब है" या कवितेचा स्वैर भावानुवाद.

विसरावे, हेच बरे! विसरावे सांग कसे?
असशी तू वास्तवात, हे केवळ स्वप्न नसे!

समजेना मन वेडे, छळवादी, दुष्ट कसे,
जे कधी न घडले, त्या भासांचे जपत ठसे!

बंदिश ती, सूर जिला लाभला कधीच नसे,
गुपित राहिले मनात, ओठी आलेच नसे!

बंध जो परस्परांत राहिला, न आज असे,
घडले काही न तरी माझ्या स्मरणात कसे?

फसव्याला, चकव्याला मन हळवे भुलत असे,
या अशा स्थितीत तुला विसरावे सांग कसे?

असशी तू वास्तवात, कल्पित वा स्वप्न नसे!!!!

आणि ही मूळ कविता

भूल जाऊँ अब यही मुनासिब है
मगर भुलाना भी चाहूँ तो किस तरह भूलूँ
कि तुम तो फिर भी हक़ीक़त हो कोई ख़्वाब नहीं

यहाँ तो दिल का ये आलम है क्या कहूँ कमबख़्त
भुला सका न ये वो सिलसिला जो था ही नहीं

वो इक ख़याल
जो आवाज़ तक गया ही नहीं

वो एक बात
जो मैं कह नहीं सका तुम से

वो एक रब्त
वो हम में कभी रहा ही नहीं

मुझे है याद वो सब
जो कभी हुआ ही नहीं

अगर ये हाल है दिल का तो कोई समझाए
तुम्हें भुलाना भी चाहूँ तो किस तरह भूलूँ
कि तुम तो फिर भी हक़ीक़त हो कोई ख़्वाब नहीं

- जावेद अख्तर

पंचम

2011-04-13T12:08:00.000-07:00

गीतकार आणि कवी गुलज़ारजी यांनी त्यांचा परममित्र पंचम म्हणजेच आर. डी. बर्मन यांच्या आकस्मिक निधनानंतर लिहिलेली पंचम ही अतिशय भावपूर्ण कविता. या कवितेचा स्वैर भावानुवाद करण्याचा हा माझा प्रयत्न.

आठवतात पंचम ते कुंद पावसाळी दिवस?
ओलसर वातावरणात डोंगराखालून, बोगद्यामधून
धुक्याच्या पडद्यातून गूढ अनंताकडे जाणारे
रेल्वेचे रूळ?

बसलो होतो दोघं त्या धुक्यात,
जशी दोन कुजबुजती झुडुपं, शेजारीशेजारी उगवलेली.
कितीतरी वेळ बसलो होतो
आदल्या रात्रीच येणार्‍या
त्या अनाहुत पाहुण्याची चर्चा करत.
कोण होता, कसा होता, कशासाठी येणार होता?
आला तर नाहीच, येण्याची वेळही टळून गेलेली.
तरीही आपण बसलो होतो कितीतरी वेळ
त्या रुळावर, दाट धुक्यात, चुकल्या क्षणाची,
त्याची, त्याच्या गाडीची वाट पहात,
न गाडी आली, न तो आला.
तू उठलास पाय मोकळे करायला,
धुक्यावर पावलं उमटवत निघूनही गेलास,
कुठंतरी अज्ञातात.

पंचम, मी एकटाच बसलो आहे रे धुक्यात, अजूनही
तुम्हा दोघांची वाट पहात, एकाकी!

आणि ही मूळ कविता.

पंचम

याद हैं बारिशों का दिन पंचम
जब पहाड़ी के नीचे वादी में,
धुंद से झाँक कर निकलती हुई,
रेल की पटरियां गुजरती थी..!

धुंद में ऐसे लग रहे थे हम,
जैसे दो पौधे पास बैठे हो..
हम बहुत देर तक वहाँ बैठे,
उस मुसाफ़िर का जिक्र करते रहे,
जिसको आना था पिछली शब, लेकिन
उसकी आमद का वक़्त टलता रहा!

देर तक पटरियों पे बैठे हुए
ट्रेन का इंतज़ार करतें रहे
ट्रेन आयी, न उसका वक़्त हुआ,
और तुम यूं ही दो कदम चल कर
धुंद पर पाँव रख के चल भी दिए

मैं अकेला हूँ धुंद में पंचम!!

- गुलज़ार

चकवा

2011-04-09T12:04:00.000-07:00

समजूत का? कशाला? रुसवा कधी न होता
लटका विरोध माझा कडवा कधी न होता

विनवायची जरी मी, म्हटलेस त्यास आज्ञा,
हलकेच बोल होते, फतवा कधी न होता

झुकण्यात जन्म सारा सरला, मिटून गेला
बुजरा स्वभाव खोटा, फसवा कधी न होता

फुलले न फारशी, ना बहरून धुंद झाले
ऋतु कोणताच माझा नटवा कधी न होता

मनमोकळे कधी ना रडले, न हासले मी
नव्हते कठोर, बाणा हळवा कधी न होता

जळती मशाल किंवा विझली न राख होते,
धुमसायची जराशी, वणवा कधी न होता

इतकेच जाणते की जगणे खरेच होते,
नुसताच भास किंवा चकवा कधी न होता

तुझा सहवास

2011-04-04T01:12:00.001-07:00

तुझ्या नजरेने गात्रांवर गोंदलेली धुंदी
श्वास श्वासांत माळून गेले बकुळ सुगंधी
तुझ्या बोलण्याने छेडलेली मंद नंदधून
तुझा सहवास उसळतो रोमरोमातून!

तुझ्या प्राजक्ताचा गंध माझे फुलवी अंगण
तुझ्या भासाचे-ध्यासाचे माझ्याभोवती रिंगण
धुंद होते, मिरवते तुझ्या चाहुली लेऊन
तुझा सहवास उसळतो रोमरोमातून!

वीज लहरे देहात अशी तुझी नेत्रबोली
तिच्या वर्षावात चिंब होते लाजून अबोली
मला लपवू पहाते, डोळे माझेच झाकून
तुझा सहवास उसळतो रोमरोमातून!

तुझी हिरव्या चाफ्याची प्रीत भिनते अंगात
जागेपणी रंगते मी तुझ्या स्वप्नांच्या रंगात
जग विसरते, जाते देहभान हरपून
तुझा सहवास उसळतो रोमरोमातून!

गझल

2011-03-31T02:35:00.000-07:00

पुन्हा काल स्वप्नात आली गझल
खुले पापणी अन् उडाली गझल

कशी कोरडी मी, जरी वाहते
तुझ्या आठवांच्या पखाली गझल?

नसे वेगळे रूप माझे-तिचे,
मला वारशाने मिळाली गझल

"जरा एकटे वाटते, शब्द दे
तुझे सोबतीला" म्हणाली गझल

जुळे प्रेम एका कटाक्षामध्ये,
क्षणार्धात माझीच झाली गझल!

नको या प्रवासात थांबा कुठे,
सवे आज माझ्या निघाली गझल

एक वेळ येईल

2011-03-27T07:30:00.001-07:00

"बस चंद करोडों सालों में" या गुलजार यांच्या कवितेचा स्वैर भावानुवाद.

एक वेळ येईल की सूर्य जाईल विझून,
थंड राख त्याची आणि दूर जाईल उडून
चंद्र ना ढळेल आणि धरती ना उजळेल,
विझल्या निखार्‍यापरी गारठून भटकेल
धूसरशा, मळकट प्रकाशात दिशाहीन

अशा वेळी कवितेचा कागद एखादा जरी
उडून पडेल विझलेल्या सूर्यावर, तरी
मला वाटतं, पुन्हा तो नक्की उठेल पेटून!

आणि ही मूळ कविता: बस चंद करोड़ों सालों में....
कवी: गुलजार

बस चंद करोडों सालों में
सूरज कि आग बुझेगी जब
और राख उडेगी सूरज से
जब कोई चाँद न डूबेगा
और कोई ज़मीं न उभरेगी
तब ठंडा बुझा इक कोयला सा टुकड़ा यह जमीं का
घूमेगा भटका भटका
मद्धम खाकीस्तरी रोशनी में

मैं सोचता हूँ उस वक़्त अगर
कागज़ पे लिखी इक नज़्म कहीं उडते उडते सूरज में गिरे
तो सूरज फिर से जलने लगे!!

व्यापार

2011-03-23T10:15:00.000-07:00

केला सुखाचा व्यापार
दु:ख झाले, तोटा झाला
झोळीभर पश्चाताप,
खरा दाम खोटा झाला !

देवा, जगणं रुचंना
काय करावं सुचंना
भल्या सुपीक डोक्याचा
नर्मदेचा गोटा झाला !

तोंडावर लाडीगोडी
पाठ फिरताच खोडी
असे ग्राहक भेटले,
ठकसेन छोटा झाला !

जमा अक्कलखात्यात,
तुझी सावकारी त्यात
हात बुद्धीचे गहाण,
उभा जन्म थोटा झाला !

कधी केली ना लाचारी,
आज देणेकरी दारी
ऐकती ना विनवण्या
गोंधळ वांझोटा झाला !

खुळ्या मनाचं ऐकून
दिलं आयुष्य झोकून
झाले भणंग, भिकारी
मुद्दलात तोटा झाला !

प्रेम नावाचा म्हातारा

2011-03-21T10:01:00.001-07:00

कवि माणिक वर्मा यांच्या "आँसू भीगी मुस्कानों से हर चेहरे को तकता है" या हिंदी गझलचा हा स्वैर भावानुवाद. तो शक्य तितका मूळ कवितेच्या आशयाला जपणारा असावा, या दृष्टीनं बाह्यरंग बदललं आहे, माझ्या परीनं मूळ काव्याचं सौंदर्य जपण्याचा, तोच अर्थ आणि आशय गीतरूपात मांडायचा प्रयत्न केला आहे. बाकी मग "रसिक देवो भव!"

डोळा पाणी, गळा गाणी, हासून सार्‍यांना पाही
प्रेम नावाचा म्हातारा बरळतो काहीबाही !

ओंजळीत सांभाळतो आठवांच्या काजव्यांना
ओझ्यापरी बोचक्यात नेतो वाहून स्वप्नांना
श्वासागणिक कुणाचे नाव क्षणोक्षणी घेई?

इवलासा देह याचा, फक्त अडीच अक्षरी
अंतरंग पहा, जसं सोनं शंभर नंबरी!
दिसे भोळा, तुम्हाआम्हापरी साधासुधा राही

नात्यातलं नातं जपा, व्यवहार नका करू
याचं मन अनमोल रे, व्यापार नका करू
स्वत: लुटूनही जगाला हा फसवून जाई !

भोळ्या खुळ्यापुढे उंची आकाशाची थिटी झाली,
याची खोली जाते पार सागराच्या तळाखाली
आभाळाचं या पाऊल, माती धरूनच राही !

आणि ही मूळ हिंदी गझल:

आँसू भीगी मुस्कानों से हर चेहरे को तकता है
प्यार नाम का बुढा मानव जाने क्या क्या बकता है

अंजुरी भर यादों के जुगनूँ, गठरी भर सपनों का बोझ
साँसों भर के नाम किसी का पहरों-पहरों रटता है

ढाई आखर का यह बौना, भीतर से सोना ही सोना
बाहर से इतना साधारण हम-तुम जैसा लगता है

रिश्तों की किश्ते मत भरना, इसके मन का मोल ना करना
यह ऐसा सौदागर है जो खुद लुटकर भी ठगता है

कितनी ऊँची है नीचाई इस भोले सौदाई की
आसमान होकर धरत पर पाँव-पाँव ये चलता है

- माणिक वर्मा

पिवळ्या पाचोळ्याचा ऋतू

2011-03-18T03:34:00.000-07:00

नुकताच सरला ग पिवळ्या पाचोळ्याचा ऋतू
इथेतिथे मोहक, खट्याळ रंग जाती उतू

शुभ्र ढगांचे घोळके विहरती आभाळात,
हिरव्या तृणाचे गालिचे धरतीच्या अंगणात

दोघे भेटलो तेव्हाही होते हेच सारे काही,
आहे तिथेच, तसेच, तेच; एक तूच नाही!

आणि ही मूळ कविता, जावेद अख़्तर यांची.

पीले पत्तों का मौसम जा चुका हैं..........

पीले पत्तों का मौसम जा चुका हैं
ज़मीन में हर तरफ रंग ही रंग हैं
शोख और दिलकश

उजले आसमान में
सफ़ेद बादलों की टुकडियां तैर रही हैं

वादियों में हरी घास की कालीन भीच गए हैं

यही सब कुछ था जब हम तुम मिले थे
वोहीं सब कुछ है लेकिन तुम नहीं हो

- जावेद अख्तर

तिची गोष्ट

2011-03-09T09:27:00.000-08:00

तिने सावली मागितली की धावत धावत ऊन जायचे
कणसांतुन दाणे भरताना तिचे मळे करपून जायचे

तिला चार थेंबांची आशा, ढग तेव्हा नुसते फुगलेले
तिला भूल वर्षेची देउन अर्ध्यातुन परतून जायचे

पुनव तिने अंगावर घ्यावी, तेव्हा चंद्राने रुसायचे,
जरा चांदणे वेचू जाता आभाळच हरवून जायचे!

तिने खळाळुन हसू पहावे तो ओठांना तडे जायचे
रडे आवरू म्हणताना ती, नेत्र भरून झरून जायचे

तिने उन्हाशी मैत्री केली, ग्रीष्माचा सारंग छेडला,
आणि ठरवले, ऊन पांघरुन सावलीस विसरून जायचे!

तिला तिचा अंधार भावला, जन्मभराची अवस पावली
तिची निश्चयी नजर पाहता चांदणेच शरमून जायचे!

हसू तिच्या ओठांवर आता येते केवळ तिच्याचसाठी,
तिने ठरवले हास्यालाही अश्रूंनी मढवून जायचे!

तिला एवढे कळले आता, न मागता जे मिळून गेले
तेच आपले, परक्यासाठी काय हात पसरून जायचे?

सोयरा

2011-03-01T07:30:00.000-08:00

श्रावणाने आटलेला तो झरा माझाच होता
वादळांनी बांधलेला आसरा माझाच होता

कैक त्या पात्रात गेले, अन् सुखे परतून आले,
मी बुडाले एकटी, तो भोवरा माझाच होता

तो जरी चुकवून गेला ताल माझ्या बंदिशीचा,
मैफलीला जिंकणारा अंतरा माझाच होता

वाजले पाऊल माझे आणि त्या निश्चिंत झाल्या
काढला माझ्या व्यथांनी धोसरा माझाच होता!

खेचताना राहिल्या का घागरी खाली, तळाशी?
खोल बारव, काचणारा कासरा माझाच होता

हार त्याची, जीत माझी; ऐन वेळी घात झाला
हारला जो जिंकताना, मोहरा माझाच होता

भांडताना पाहिले मी काल माझ्याशीच ज्याला,
आरसा आता म्हणे, तो चेहरा माझाच होता!

तू म्हणे दारात त्याला ना दिला थारा कधीही,
मी कसे दु:खास टाळू? सोयरा माझाच होता!

फक्त दे तू हात या हातात माझ्या

2011-02-25T03:17:00.000-08:00

फक्त दे तू हात या हातात माझ्या,
सप्तसागर लंघुनी जाईन मित्रा,
दूर अज्ञातात मी राहीन मित्रा,
गीत मुक्तीचे नवे गाईन मित्रा,
फक्त दे तू हात या हातात माझ्या!

फक्त दे तू हात या हातात माझ्या,
श्वास उरलेले क्षणांचे बुडबुडे रे,
कंठ दाटे, पापणी का फडफडे रे?
प्राणपाखी झेप घेई तुजकडे रे,
फक्त दे तू हात या हातात माझ्या

फक्त दे तू हात या हातात माझ्या,
आणि होइल अंत माझ्या वेदनांचा,
साचलेल्या, कोंडलेल्या भावनांचा,
जाणिवांचा, वंचनांचा, यातनांचा,
फक्त दे तू हात या हातात माझ्या!

फक्त दे तू हात या हातात माझ्या,
स्पंदनांचा भार आता वाहवेना,
क्षणभराचाही दुरावा साहवेना,
ये सख्या मृत्यो, तुझ्याविन राहवेना,
फक्त दे तू हात या हातात माझ्या!

पडू नये

2011-02-20T01:33:00.000-08:00

येते मनात ते का सारे घडू नये?
वादात या कुणीही सहसा पडू नये

वाटा नव्या जगाच्या हाकारती मला,
पाऊल टाकले ते जागी अडू नये!

आनंदसोहळ्याला हे दार वर्ज्य का?
का नौबती सुखाच्या येथे झडू नये?

गालास तीट काळी, आसू तसे हवे,
वाहून जन्म जावा, इतके रडू नये!

त्याच्याविना जरी मी आहे अनोळखी,
माझ्याशिवाय त्याचे काही अडू नये

काट्यांत गुंतला ना, निष्पाप, भाबडा?
जीवास काय ठावे, कोठे जडू नये?

आजन्म जीवनाचा मी शोध घेतला,
हे दैवजात होते, ते सापडू नये!

जोगी

2011-02-17T03:14:00.000-08:00

सृजनाचा अनवट राग,
तशी अलवार फुलांची जाग
कुणि अलख गर्जतो जोगी,
त्याला स्वप्न हवे ते माग

दंवभरल्या डोळ्यांतून सांडते
सांजनिळे आभाळ,
ऋतुस्पर्शी आर्जव त्याच्या ओठी,
तुझा मूक अनुराग!

अव्यक्तामधुनी व्यक्त विलक्षण भाव,
जसा घननीळ
मुरलीतनु स्पर्शुनी उधळित जाई
धुंद रंग-रस-राग!

अनुरक्त तुझ्यावर चंद्र
घुमवितो चांदणहळवी शीळ
उतरेल खुळा ग, धरून येइल
चंद्रकळेचा माग!

देहावर गोंदणखूण,
प्राण स्पर्शून सखा वेल्हाळ
जाईल घेउनी नीज,
तुला ग जन्मभराची जाग!

तुझा दोष नाही

2011-02-02T19:42:00.001-08:00

तुझ्या पातिव्रत्यास अग्नीपरिक्षा, तुझा दोष नाही
खरे नेहमी भोगती हीच शिक्षा, तुझा दोष नाही!

तुझ्या सोबतीला कुणीही न येथे, तुझा आसरा तू,
तुझ्या सावलीला तुझी ना प्रतिक्षा, तुझा दोष नाही

तुझा धर्म मानव्य, त्याला नसे आकृतीबंध काही,
नसे ग्रंथ, ना चौकटी की न दीक्षा, तुझा दोष नाही!

तुझ्या मुक्त काव्यातही छंद आहे, खुला बंध आहे
कुणा लेख वाटो, कुणाला समीक्षा, तुझा दोष नाही!

दिली लक्ष्मणाने तुला रेघ आखून, तो मुक्त झाला,
तुझी संस्कृती सांगते, "घाल भिक्षा", तुझा दोष नाही!

तुझी तूच बेडी, तुझी तूच कारा, तुझा तूच कैदी,
तुझा तू गुन्हा अन् तुझी तूच शिक्षा, तुझा दोष नाही?